
ABD Eyaletlerinin Yarısında Araç Kamerası Gözetimine İlişkin Hiçbir Yasa Yok
Eylül ayında, araç trafiğini izleyen kameraları üreten Flock şirketi, cihazlarından birinin hacklenmesi ve 50.000 araca ait verilerin çalınmasıyla…
Eylül ayında, araç trafiğini izleyen kameraları üreten Flock şirketi, cihazlarından birinin hacklenmesi ve 50.000 araca ait verilerin çalınmasıyla gündeme geldi.
Bundan sadece birkaç hafta önce Teksas Valisi Greg Abbott, eyalet kurumlarının Flock kameralarına fon ayırmasını yasaklamış, Florida eyaleti ise bu kameraların eyalet yollarında kullanılmasını durdurduğunu açıklamıştı.

Flock, giderek daha tartışmalı hale gelen bir kamera teknolojisinin yalnızca bir markası: otomatik plaka okuyucular (ALPR). Bu özel kameralar, yapay zekâ yazılımları aracılığıyla araçların fotoğraflarını çekerek plaka numaraları, marka, model ve renk gibi bilgileri topluyor. Şirket ayrıca, Flock kamera sahiplerinin belirli plaka numaralarını veya eksik arka lambası gibi ayırt edici özelliklere sahip araçları sürücülerin haberi olmadan özel gruplar halinde izlemesine olanak tanıyan “sıcak listeler” hizmeti sunuyor. Bu kameralar, 2024’ten bu yana özellikle yoğun bir şekilde, Amerika’daki binlerce şehirde ve eyaletlerin çoğunda yolları süslüyor.
NYU Hukuk Fakültesi Polislik Projesi’nin teknoloji hukuku ve politikaları direktörü Max Isaacs, “Biz bunları araç gözetim sistemleri olarak adlandırıyoruz çünkü bunlara plaka okuyucu demek yanlış. Bunlar, plaka okumaktan çok daha geniş yeteneklere sahip gözetim sistemleri,” diyor.

ABD genelindeki topluluklar ve kamu güvenliği birimleriyle işbirliği yaparak polislikte hesap verebilirlik ve şeffaflığı teşvik eden Polislik Projesi, uzun zamandır ALPR’lerin düzenlenmesi için savunuculuk yapıyor. Yakın zamandaki çalışmaları arasında, ALPR’leri düzenleyen eyalet yasalarını değerlendiren kapsamlı bir puanlama tablosu da yer alıyor. Bu tablo, ABD eyaletlerinin yarısında ALPR kullanımını veya topladıkları verileri düzenleyen hiçbir yasanın olmadığını ortaya koydu. Böyle bir yasası olan 25 eyaletin çoğu ise gizlilik, veri paylaşımı ve yanlış tespitler gibi kritik konuları ele almıyor.
İşte Isaacs ve Polislik Projesi’nin kurucusu ve fakülte direktörü Barry Friedman, bu kamera sistemlerini, potansiyel kötüye kullanımlarını ve düzenleme yollarını daha iyi anlamanıza yardımcı olacak soruları yanıtlıyor:
ALPR’ler ne için kullanılıyor?
Max Isaacs: Polisin toplanan verilerle yapabileceği çeşitli şeyler var. Bunlardan biri de verileri aramak. Örneğin, polis bir şüphelinin son 30 gün içinde nerelerde bulunduğunu öğrenmek isteyebilir. Bir aracın plakasını sisteme girerek, aracın tespit edildiği tüm konumları bulabilirsiniz; bunu bir konum takibi işlevi olarak düşünebilirsiniz.
Verilerin kullanılabileceği çok farklı bir yol daha var. Polisin, hakkında yakalama emri olan veya çalıntı olduğu bildirilen araçlardan oluşan listeleri bulunur. ALPR, bu listelerdeki bir aracı tespit ettiğinde bir uyarı oluşturur.
Yani bu, bir nevi ALPR 1.0’dır. Bunlar klasik işlevler. Ancak Flock ve diğer birçok şirketin yaptığı şey, verileri kullanmak için tamamen yeni yollar geliştirmek. Örneğin, ALPR’ler artık toplanan tüm plaka okuma verilerini kullanarak araçlar arasında bağlantılar kurmaya çalışabiliyor; sadece sürüş alışkanlıklarına dayanarak kimin kimi tanıdığını belirlemeye çalışıyorlar. Bu verileri topladıktan sonra onlarla yapabileceğiniz pek çok şey var. Genellikle bu araçları satın alan yerel yönetimler, bunların oldukça sınırlı olduğunu düşünmüşlerdi, ancak yapay zekânın ortaya çıkmasıyla giderek daha güçlü hale geliyorlar.
Barry Friedman: Ben sadece birkaç şey eklemek istiyorum. Birincisi, kameralar aslında Max’in söylediğinden bile daha fazlasını yapabiliyor. Örneğin, arka sol çamurlığında hasar olan araçları arayabilirsiniz. Bazıları sürücülerin fotoğraflarını da çektiği için yüz tanıma da kullanabilirsiniz. Yani bunlar çok akıllı kameralar. Herkesin nerede olduğunu anlamada son derece yetenekliler.
Tüm “sıcak listeler” yakalama emri gerektiren durumlar için mi, yoksa daha genel mi?
Isaacs: Bazen evet, ama çoğu zaman hayır. Aslında, araçlarının tescil ücretlerini ödemeyen kişilere yönelik sıcak listeler bile var.
Flock ile ilgili bir konu da —ve bu durum diğer satıcılar için de geçerli olabilir, ancak Flock bunu popüler hale getirdi— yazılımlarının polisin özel sıcak listeler oluşturmasına olanak tanımasıdır: Polis, listeye eklemek istediği herhangi bir kişiyi ekleyebilir ve o kişi tespit edildiğinde memurlara anında uyarı gönderilir.
Yani artık insanların özel hayatlarına sürekli bir müdahale yaratılıyor. Polis, potansiyel olarak her an nerede olduğunuzdan haberdar olabilir. Peki listedeki kişilerin gerçekten oraya ait olup olmadığını kim kontrol ediyor? Tüm bunları kim sınırlıyor? Şu anda, ALPR puanlama tablomuzdan da görebileceğiniz gibi, eyaletlerin yarısında plaka okuyucularla ilgili hiçbir yasa yok. Yasası olanların çoğunda ise yalnızca en temel korumalar bulunuyor.
Bence insanlar bu yüzden böyle tepki veriyor. Bu sistemlerin topluluklarımızda olduğunu ve tüm tehlikelerinden habersiz olduklarını yeni fark ediyorlar.
Bu kameraları düzenlemek için halihazırda var olan ve dinleme yasaları gibi uyarlanabilecek yasalar var mı?
Isaacs: Dinleme yasaları aslında mükemmel bir örnek. Yasama organları müdahale edip dinleme için çok güçlü düzenlemeler getirdi; dinleme için mahkeme onayı gerekiyor ve benzeri kurallar var. Dolayısıyla kuralları belirlemede yasama organlarının bir rolü var. Kuralların mahkemeler yoluyla belirlenmesini beklememize gerek yok.
Buna bir örnek vereyim: Minnesota, polisin plaka okuyucular aracılığıyla takip yapmadan önce mahkeme kararı almasını zorunlu kılıyor. Mantık oldukça basit: Polislikte temel bir ilke, bir memurun birinin özel hayatına müdahale edecek bir eyleme başlamadan önce iki şeye ihtiyacı olmasıdır. Birincisi, bir gerekçe; yani o kişiyi hedeflemek için geçerli bir neden. İkincisi ise, bu gerekçenin yeterli olup olmadığını teyit etmek için bir hakime gidip mahkeme kararı veya arama emri almak.
Minnesota, plaka okuyucuların kullanımını inceleyip şöyle dedi: “Tamam, bu modeli takip edeceğiz. Takip yapmadan önce makul bir gerekçe ve mahkeme kararı gerekecek.” Bu yasa yıllardır yürürlükte ve hiçbir soruna yol açmadı. Dünyanın sonu gelmedi. Bence Minnesota gibi bir yargı alanını, güçlü düzenlemelerin mümkün olduğunun umut verici bir kanıtı olarak görebilirsiniz.
Friedman: [Max], web sitemizde yer alan ve diğer yargı alanlarının benimsemesini istediğimiz bir yasa tasarısı yazdı. Ve nihayet, diğer yargı alanlarından bu tasarıyla ilgilenenlerden geri dönüşler almaya başladık.
Bu teknoloji 40 yıllık bir geçmişe sahip ve toplumda genel bir varsayım var: Polisin istediğini yapmasına izin verip, sorun ortaya çıktıktan sonra çözmeye çalışıyoruz. Polislik Projesi’nin tüm amacı ise şu: “Neden bekliyoruz? Neden hükümetteki diğer tüm kurumlardan beklediğimiz şeyi onlardan da beklemiyoruz? Onlara ne beklediğimizi açıkça söylemeliyiz.”